Bệnh quai bị và những điều cần biết

Bệnh quai bị là một bệnh truyền nhiễm phổ biến. Thường gặp ở trẻ em nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến người lớn. Bệnh do virus gây ra và có khả năng lây lan nhanh chóng trong cộng đồng. Đặc biệt là ở những nơi tập trung đông người như trường học, ký túc xá… Nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời, bệnh này có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Như viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng hoặc thậm chí là vô sinh. Vậy dấu hiệu nhận biết bệnh quai bị là gì? Cách phòng ngừa và điều trị ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Bệnh quai bị là gì?

Bệnh quai bị là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị (Mumps virus) thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sưng đau tuyến nước bọt. Đặc biệt là tuyến mang tai, khiến mặt bệnh nhân bị phình ra.

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh này là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, nguyên nhân chính là do Virus quai bị (Mumps virus). Thuộc họ Paramyxoviridae, là tác nhân duy nhất gây bệnh quai bị. Virus này tấn công chủ yếu vào tuyến nước bọt (đặc biệt là tuyến mang tai). Nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác như tinh hoàn, buồng trứng, não, tụy.

Bệnh này lây lan rất nhanh qua các con đường như: đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc lây qua dịch tiết mũi họng.

Khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, virus phát tán qua giọt bắn nước bọt. Người lành hít phải giọt bắn chứa virus sẽ bị lây bệnh. Hoặc dùng chung bát đũa, ly uống nước, khăn mặt với người bệnh. Hôn, ăn chung đồ ăn với người nhiễm virus.

Virus có trong nước bọt, dịch mũi của người bệnh trước khi phát triệu chứng 2 ngày và sau khi khỏi bệnh 5 ngày.

Dấu hiệu nhận biết bệnh quai bị

Bệnh quai bị thường có thời gian ủ bệnh 12–25 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Khoảng 20–30% trường hợp nhiễm virus không có biểu hiện lâm sàng, nhưng vẫn có khả năng lây lan.

Triệu chứng điển hình:

Sốt (thường sốt nhẹ 38–39°C, có thể sốt cao hơn ở trẻ em).

Sưng đau tuyến nước bọt (một hoặc hai bên mang tai):

Má sưng to, ấn vào thấy đau, da căng bóng nhưng không đỏ.
Đau tăng khi nhai, nuốt hoặc há miệng.
Có thể sưng cả dưới hàm, dưới lưỡi.

Mệt mỏi, đau đầu, chán ăn do nhiễm virus.

Khô miệng, khó nuốt do tuyến nước bọt bị ảnh hưởng.

Triệu chứng khi có biến chứng:

Ở nam giới: Đau tinh hoàn, sưng bìu (viêm tinh hoàn, thường sau 7–10 ngày).
Ở nữ giới: Đau bụng dưới, buồn nôn (dấu hiệu viêm buồng trứng, ít gặp hơn).
Viêm màng não: Sốt cao, cứng cổ, nhạy cảm với ánh sáng, nôn mửa.
Viêm tụy: Đau bụng dữ dội, nôn, có thể vàng da.

Cách phòng ngừa và điều trị bệnh quai bị

Phòng ngừa bệnh

Tiêm vaccine MMR (Sởi – Quai bị – Rubella): Là biện pháp hiệu quả nhất, giúp giảm 95% nguy cơ mắc bệnh. Người lớn chưa tiêm phòng hoặc chưa từng mắc quai bị nên tiêm bổ sung.

Cách ly người bệnh: Tránh tiếp xúc gần (trong vòng 1–2m) với người bị quai bị. Người bệnh nên nghỉ học/làm ít nhất 5–7 ngày sau khi sưng tuyến mang tai.

Vệ sinh cá nhân và môi trường

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
Che miệng khi ho/hắt hơi, dùng khăn giấy rồi bỏ vào thùng rác kín.
Không dùng chung đồ dùng cá nhân (ly, bát đũa, khăn mặt).

Điều trị bệnh

Quai bị do virus gây ra nên không có thuốc đặc trị. Điều trị chủ yếu giảm triệu chứng và ngăn biến chứng.

Chăm sóc tại nhà

Hạn chế vận động, đặc biệt khi có biến chứng viêm tinh hoàn.

Dùng Paracetamol (theo chỉ định bác sĩ), tránh Aspirin vì nguy cơ hội chứng Reye ở trẻ em.

Chườm ấm/Chườm mát vùng sưng để giảm đau.

Uống nhiều nước, ăn thức ăn mềm, dễ nuốt (cháo, súp, sữa). Tránh đồ chua (kích thích tiết nước bọt).

Xử trí biến chứng

Viêm tinh hoàn/buồng trứng: Mặc quần lót nâng đỡ, chườm lạnh, dùng thuốc giảm đau. Nếu nặng, cần nhập viện.
Viêm màng não/viêm tụy: Điều trị tại bệnh viện với truyền dịch và theo dõi sát.

Lưu ý:

Không tự ý dùng kháng sinh (vì không diệt được virus).
Tránh gió lạnh, vận động mạnh.

Website: https://thietbiytecx.com – bosvietnam.com